Türkiye'nin en temel sorunu demokratik siyasal iklime müsaade etmeyen 82 Anayasasy'dyr. Ülkemizde bugün Kürt sorunu, Kamu Yönetimi Yasasy, yerel yönetim sorunu, e?itim problemi, yargy sorunu gibi bütün kronik problemlerin derinlerinde anayasal çerçevenin rolü var. Mevcut Anayasa ile ça?da? bir Türkiye'ye ula?mak mümkün de?il.
Bugün ülkemizin geldi?i siyasal e?i?in en yalyn ifadesi; 'tykanma, kaos ve kendini tekrardyr.'
Her an kriz çykma olasyly?y bulunan 'yüre?i a?zynda bir ekonomi' yapay gündemin, reel sorunlaryn yerine ikame edildi?i polemiklerle patinaj yapan çözümsüz siyaset; yy?ylan, devle?en sorunlaryn a?yrly?y altynda ezilen acz içindeki siyasal kadrolar.
Son günlerde 'sol-sa? birlik' arayy?laryyla kymyldayan siyaset, çaly?malaryn 'içeriksizli?i' ve 'reel siyasal verilerle' örtü?memesi noktasynda adeta ölü do?du. Merkez sa? ve merkez solun kendi içlerinde toparlanmasy, birli?ini içeren, olasylyk dahilindeki daha gerçekçi hedefler, 'sa?-sol birlik' gibi 'mutlak butlanla' sakat bir taleple bo?uldu. Yani klasik siyaset oyunu sahneye kondu 'imkânsyz, olanaksyz' talep edilerek gerçekle?mesi olasy bütünle?me projeleri kuru gürültüye kurban edildi, amaç hasyl oldu. Rah?an Ecevit'in AKP'yi de birlik talebiyle ziyaret edece?i açyklamasy, solda olasy 'zeytin daly modeli' umudunu, alternatif olarak örgütlemeye çaly?ty?y, ütopik 'sarma?yk modeli' ile zora soktu. Ysimlerin gölgesinde siyaset mühendisli?i yapylmaya çaly?yldy, halk ve demokratik kurumlar devre dy?yydy.
Açyk toplumlarda siyaset, sorunlaryny çözüm yetene?ine sahip 'kurumlar' marifetiyle halleder ve sistem olasy komplikasyonlara kar?y kendi savunma mekanizmasyny, demokratik bir refleks olarak ortaya koyar. Bu kurumsally?yn orijininde 'Anayasa' vardyr. Salt ideolojik çerçeve olmasynyn ötesinde, toplumsal sorunlaryn çözümünde anahtardyr, onun verdi?i olanaklar çerçevesinde kurumlaryn çözüm üretme yetisi, potansiyeli geli?ir. Ülkemizde bugün; 'Kürt sorunu, Kamu Yönetimi Yasasy, yerel yönetim sorunu, e?itim problemi, yargy sorunu...' velhasyl ne kadar kronik problem varsa hepsinin derinlerinde anayasal çerçevenin rolü vardyr.
Ülkemizin en temel sorunu 'Anayasa sorunudur.' 1980 sonrasy 'yeni sa?' trendin yükseli?i ko?ullarynda ?ekillenen 1982 Anayasasy 'demokratik siyasal iklime' olanak vermemektedir. Mevcut Anayasa ile ça?da?, büyüyen, payla?an, demokratik bir ülke kurmak olanaksyzdyr. Siyasetsiz toplum hedefleyen bir Anayasa'nyn ?ekillendirdi?i kurumlarla 'siyasetin do?alla?masy' olanaksyzdyr. Lider oligar?isi: Gerek merkez sa?, gerekse merkez solda siyasetin en temel kurumu 'siyasi partiler' parti içi demokrasiden yoksun, lider ve yakyn çevresinin etkisinin despotizme ula?ty?y ?irketlere dönü?tü. Halky dy?layan, adeta oligar?i tiranlyklaryna dönü?en, milletvekili, belediye ba?kany atayan, siyaseti 'kartvizit siyasetine' indirgeyen ve bu gücü Siyasi Partiler Kanunu, seçim sistemi ve Anayasa'dan alan kaotik sistem "ba?y?yklyk mekanizmamyzy" zayyflatarak, demokratik siyaset üretimine engel oluyor.
Uluslararasy ekonomik konjönktür: Özellikle endüstriyel toplumlarda hat safhaya çykan, bizim gibi geli?mekte olan toplumlarda kendini iyiden iyiye hissettiren uluslararasy ekonomik konjonktürün, adeta 'uluslarüstü karar mekanizmalarynyn' despotizmine dönü?mesi, dayatylan politikalara kar?y gelmenin 'meczupluk' olarak de?erlendirmesi noktasyna varmy?tyr. Yktidarlar ise dayatylan bu ?ablonlarla hareket eden 'ta?eronlara' dönü?mü?tür, örne?in, demokratik parlamenter sistem gelene?ine uygun ülkelerde 'bütçe' siyasal tarty?manyn orijininde yer alyrken ülkemizde 'neoliberal kyskaç', bütçeyi demokratik kurumsal mekanizmasynyn dy?ynda uluslararasy ekonomik dayatmalarla ?ekillendirmektedir.
Sa? radikalizm iklim: Anayasa'nyn dayatty?y 'sa? iklim' ülkede ya?anan krizin temel nedenidir, sa?la?ma artarak devam etmektedir. Yapylan bütün sosyolojik ara?tyrmalar bu gerçe?i do?rular niteliktedir. I?yk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ersin Kalaycyo?lu ile Sabancy Üniversitesi Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi'nden Doç. Dr. Ali Çarko?lu'nun hazyrladyklary 'Türkiye'de Sosyal Tercihler Ara?tyrmasy'nyn ülkemizdeki kitlesel sosyal tercihlerde 'fa?izmin kitle kültürünün' izlerini çok açyk biçimde görmek mümkün. Bu siyasal ve sosyolojik izlek fa?izmin geli?ip boy verece?i toplumsal sonuçlar do?urma olasyly?y ta?ymaktadyr. Bu tehdidi umursamayanlar unutmamalydyrlar ki Almanya ve Ytalya'da fa?izm, sivil partiler aracyly?yyla geni? küçük burjuva kitleleri üzerine basarak iktidar oldu. Çe?itli siyasal, sosyal ve ekonomik nedenlerle umutsuzlu?a kapylan küçük-burjuva ve lümpen proleter yy?ynlar solu?u hyzla fa?izm saflarynda alyrken, fa?izm; çe?itli motifler kullanarak ve milliyetçi ideolojiyle kitlelerin beynini yykayarak, küçük burjuvaziye kurtulu? umutlary vererek iktidara gelmi?ti. Sonrasy hepimizin malumu... Solsuz demokrasi: Ya?anan bu sosyolojik, siyasal sa?la?ma solun krizini derinle?tirmi?, içinden çykylmaz boyutlara ula?tyrmy?tyr. Sol içinde bulundu?u krizi a?manyn yollaryny 'kolektif akly' harekete geçirerek mutlaka bulmalydyr. Solsuz demokrasi olmaz. Sol partiler, sosyal hareketleri birer araç olarak görmekten vazgeçmeli, siyasal iktidar anlayy?yny ise sosyal hareketlerin 'ele?tirel yakla?ymy ve perspektifleri' ile yeniden olu?turmalydyr. Sol, hiçbir siyasal, sosyal ve tarihsel sürecin tek boyutlu geli?meyece?inin, kar?ytyny da beraberinde ta?yyaca?y gerçe?inden güç almaly, kendisini yeniden organize etmelidir. Sol partiler kendilerinden uzakla?an ve so?uyan seçmen kitlesinin de kendi gündeminin bir parçasy olmasy konusunda içtense, kendileri de onlaryn gündeminin bir parçasy olmalydyrlar. Solun halkyn taleplerinin koordinatlaryny tespit, reel sorunlaryn farkyndaly?ynda olmasy, yoksulluk, i?sizlik, e?itim vs. somut ya?amsal sorunlara ili?kin somut çözüm önerileri ortaya koymasy gerekmektedir. Bu temel yurtta? taleplerine ili?kin tespitlerin üzerinden sofistike projeler üretilebilir. Unutulmamalydyr ki siyasette salt determinist süreç i?lemez. Basit kar?ytlyklar, basit diyalektikler çerçevesinde dolanan siyasal sarmaldan toplumsal ya?amy derinden etkileyen ve ku?atan sorunlara ili?kin çözümler üreten siyasal kurumsalla?maya evrimle?mek gerekmektedir.
Ülkemizde 'sa?'yn ciddi bir ideolojik arka plany ve felsefi dayana?y yoktur. Sa? ülkemizde kendini 'sol'a göre tanymlamaktadyr, Batyda sa?-sol ayrymy toplumun ortak de?erlerinin; dinin, dilin, tarihin payla?ylmasyndan sonra, ekonomik ve sosyal siyasetlerde ortaya çykmaktadyr. Ülkemizde sa? iki kimli?i 'milliyetçilik' ve 'din' olgusunu varlyk nedeni yaparak 'sol'a göre kendini tanymlamy?tyr. Ortak ya?amyn temel kavramlar ve sa?lykly toplumsal ileti?im yollary tahrip edilmi?tir. Sol, Yslam'yn din olarak tercihiyle, Yslamcyly?yn siyasal, sosyal ve ekonomik bir proje, ideolojik tercih olarak tercihi arasyndaki nüansy görebilmelidir. Milliyetçilik ve din olgusuna; 'inanç özgürlü?ü' ile 'siyasal bilinç yurtta?ly?y' kavramlaryna dayanarak, özgürlükçü ve emek eksenli evrensel prati?iyle yakla?malydyr. Reel gündemi konu?an ve ya?amsal sorunlara somut çözümler üreten bir siyaset yöntemi geli?tirmelidir. Solcu partiler olabildi?ince çok yurtta?yn siyasal katylymyna olanak sa?layan 'parti içi demokratik katylym' mekanizmalaryny kurmalydyrlar.
Ülkemizdeki tüm olumsuz ko?ullara ra?men solcular, fizikçi Newton'un, "Her hareketin kendisine denk ve kar?yt bir reaksiyonu vardyr" kanununu unutmadan ya da "Amazonlarda bir kelebe?in kanat çyrpmasynyn, dünyanyn uzak kö?elerinde fyrtynalar koparabilece?i" olasyly?yny göz ardy etmeden, hepsinden önemlisi zengin entelektüel ve felsefi köklerine dönüp; 'hiçbir siyasal, toplumsal ve ekonomik sürecin tek yönlü, do?rusal olmady?yny, diyalektik biçimde, kar?ytlaryny da do?uran bir olu?uma gebe oldu?u' gerçe?ini unutmamalydyr. Umut hiç tükenmemelidir; korkunun saltanatyny, umudun ate?i yakacaktyr.
Yalnyz Tütelo?lu: Hukukçu, ekonomist
